Brigada

21 Απρ

20 χρόνια μετά, η μεγάλη επιστροφή του Trainspotting

Ουσιαστικά ήθελε να απαντήσει κινηματογραφικά στο ερώτημα: "Τι θα κάνανε οι ήρωες του Trainspotting την εποχή του facebook, του twitter, της οικονομικής κρίσης και της ευρείας κατανάλωσης ψυχοτρόπων ουσιών;"

της Εύας Μάντζαρη

Και ήρθε η στιγμή που μετά από 20 ολόκληρα χρόνια, οι Μαρκ Ρέντον, "Σικ Μπόι", "Σπαντ", η Ντάνι και ο Φράνκο Μπέτζι επιστρέφουν σύσσωμοι στις οθόνες μας με φόντο το Εδιμβρούργο. Το πολυαναμενόμενο σίκουελ του Τrainspotting, κυκλοφόρησε στις 27 Γενάρη του 2017.

Οι εμπνευστές

Οι ήρωες που δημιούργησε ο Irvine Welsh, αποτελούν την "παλέτα" του για να παρουσιάσει την Σκωτία του '80-'90, όπου η κοινωνική κατάσταση που έφεραν τα χρόνια λιτότητας της Θάτσερ, με απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων και της βιομηχανικής παραγωγής, βύθισε στη φτώχεια και την ανέχεια μεγάλο κομμάτι, κυρίως στην περιφέρεια του Ηνωμένου Βασιλείου. Ταυτόχρονα με την μηδενική ανοχή του κράτους σε οποιαδήποτε αντίδραση από πλευράς καταπιεσμένων, τα παραπάνω οδήγησαν μεγάλο κομμάτι, ιδίως της νεολαίας, είτε στην ήττα και την ενσωμάτωση, είτε στο περιθώριο, τα ναρκωτικά και την αγωνιώδη αναζήτηση για διεξόδους.

Το Trainspotting αποτελεί το πρώτο μυθιστόρημα του Welsh και εισάγει την τριλογία του "Trainspotting", "Glue", "Porno", με τους ήρωες του, να εμφανίζονται ανά διαστήματα και στην υπόλοιπη μυθιστοριογραφία του. Με παρόμοιο ύφος που συνδυάζει το μαύρο χιούμορ με σκληρές εικόνες βίας και κατάχρησης, γράφει και το 1998 το Filth, για έναν διεφθαρμένο τοξικομανή Σκωτσέζο αστυνομικό και τον φανταστικό του εφιάλτη "σκουλίκι-ταινία (tapeworm)", που αντίστοιχα μεταφέρεται στη μεγάλη οθόνη το 2013, με πρωταγωνιστή τον James McAvoy.

H ματιά αυτή του Welsh, να παραθέτει με κωμικοτραγικό τρόπο ακραίες εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής της εποχής, είναι που μαγνητίζει τον σκηνοθέτη Danny Boyle (Shallow Grave, Slumdob Millionaire, A Life Less Ordinany κλπ) για να μεταφέρει τις ιστορίες του στο πανί. Ο Danny Boyle, μεγαλωμένος σε Καθολική Ιρλανδική οικογένεια, έφτασε να αναιρέσει μέσα από τα έργα του, μεγάλο κομμάτι του οικοδομήματος της ισχυρής Μεγάλης Βρετανίας. To 2012, βέβαια, αποτέλεσε τον σκηνοθέτη της έναρξης των Ολυμπιακών αγώνων του Λονδίνου, σε μία προσπάθεια να δείξει τα πολλά πρόσωπα της Βρετανικής κοινωνίας και του Βρετανικού θεάματος. Αργότερα την ίδια χρονιά του προτάθηκε ο τίτλος του Ιππότη από την βασίλισσα, τον οποίο αρνήθηκε, δηλώνοντας πως του αρκούν τα βραβεία που έχει πάρει για τα έργα του.

Διάλεξε ζωή...

"Choose Life.
Choose a job.
Choose a career.
Choose a family.
Choose a fucking big television, choose washing machines, cars, compact disc players and electrical tin openers.
[...]
Choose your future.
Choose life...
But why would I want to do a thing like that?
I chose not to choose life. I chose somethin' else.
And the reasons? There are no reasons.
Who needs reasons when you've got heroin?"

H εισαγωγή της πρώτης ταινίας, δε θα ξεχαστεί εύκολα από τις γενιές για τις οποίες αποτέλεσε κάποιου είδους "ευαγγέλιο" για το τι θα πρέπει (κατά κάποιο τρόπο) να αποφύγουμε από τη σύγχρονη ζωή που επέβαλλε από τότε το μοντέρνο καπιταλιστικό σύστημα της κατανάλωσης και του μικροαστισμού. Ταυτόχρονα, εισάγει με απευθείας τρόπο την σχέση κατάχρησης των ηρώων της ταινίας με τα ναρκωτικά, γεγονός που αποτέλεσε αφορμή η ταινία αυτή να χαρακτηριστεί ως "ωδή στα ναρκωτικά" που εκείνη την εποχή άρχισαν να αποκτούν μεγάλη δημοτικότητα ανάμεσα στους νέους, (βλ. η εμφάνιση του κινήματος των ravers) σε βαθμό που ίσως είχε να γίνει από τις δεκαετίες του '60-'70, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική, και κατά πόσο η ταινία ενισχύει τη χρήση τους ή όχι. Ο χαρακτηρισμός αυτός πρωτοδόθηκε από τον Αμερικανό γερουσιαστή Μπομπ Ντόλ, εν μέσω του λεγόμενου "Drug War", που αργότερα παραδέχτηκε πως δεν είχε δει την ταινία, ποτέ.

Προφανώς, η έντονη αυτή θεματολογία του και το απόστημα που άφησε, δε μπορούσε να μην οφείλεται και στο ντύσιμο της ταινίας με μουσική που στιγμάτιζε (και στιγμάτισε έκτοτε) τις καλλιτεχνικές και κοινωνικές ανησυχίες νεολαίας και καλλιτεχνών. Iggy Pop, New Order, Lou Reed, Sleeper και πολλοί άλλοι δένουν αριστουργηματικά την ιστορία που εξελίσσεται. Tη χρήση τέτοιων μεγάλων καλλιτεχνών στο soundtrack της ταινίας εξασφάλισε ο David Bowie, που είχε δηλώσει συνεπαρμένος από το Shallow Grave και ήθελε με οποιοδήποτε τρόπο να συνεισφέρει στην ερχόμενη, τότε, ταινία του Boyle.

Ίσως το πιο παράδοξο που συναντούμε στη μουσική είναι πως, αν και σ' ένα ιδιαίτερο βίαιο και καταχρηστικό σκηνικό, με τους ήρωες που αναπτύσσουν προβληματικές κοινωνικές, και κατ' επέκταση ερωτικές, σχέσεις (ο Ρέντον ξαναβρίσκει την σεξουαλική ορμή που του στερούσε η χρήση με την- εν αγνοία του- 15χρόνη Ντάνυ, ο αθλητικός Τόμμυ έπειτα από τον χωρισμό του με την, για καιρό κοπέλα του, Λίζι, πέφτει στην ηρωίνη που εν τέλει του κοστίζει τη ζωή από τον HIV), το soundtrack αποτελείται από κομμάτια που μιλάνε για ανέμελο έρωτα και πάθη. Το soundtrack, άλλωστε, συμπεριλήφθηκε στη λίστα με τα 25 καλύτερα soundtrack όλων των εποχών, το 2013 από το περιοδικό Rolling Stone.

Το αναμενόμενο σίκουελ

Εμπνευστής για την ανάγκη σίκουελ, υπήρξε κυρίως ο Danny Boyle που ήθελε να επαναφέρει τους ήρωες αυτούς μετά από κάποια χρόνια. Αρχικά ήθελε αυτό να γίνει στα πλαίσια που διαδραμάτιζε το μυθιστόρημα του Welsh, Porno, όμως ο Welsh ήταν αυτός που επέμεινε στην ιδέα να επαναφέρουν τους ήρωες στην ιστορία που διηγόταν το Trainspotting, σε μία πιο σύγχρονη εποχή. Ουσιαστικά ήθελε να απαντήσει κινηματογραφικά στο ερώτημα: "Τι θα κάνανε οι ήρωες του Trainspotting την εποχή του facebook, του twitter, της οικονομικής κρίσης και της ευρείας κατανάλωσης ψυχοτρόπων ουσιών;" Έτσι, λήφθηκε η απόφαση πως το 2016 θα αποτελούσε τη χρονολογία δημοσίευσης του, χρονιά που βοηθούσε τόσο στην άμεση παράθεσης της καθημερινότητας του τότε με το σήμερα, όσο και στο ότι οι πρωταγωνιστές θα έχουν, εμφανώς, μεγαλώσει. Ήδη το τρέιλερ (στο τέλος του άρθρου) προϊδεάζει:

"Διάλεξε το Facebook, το Τwitter, το Instagram, και ήλπισε κάποιος, κάπου να νοιάζεται
Διάλεξε να βλέπεις παλιές φλόγες, εύχοντας να είχες κάνει τα πάντα διαφορετικά,
Και διάλεξε να βλέπεις την Ιστορία να επαναλαμβάνεται.
Διάλεξε το μέλλον σου
Διάλεξε την τηλεόραση των ριάλιτι, τη γυναικεία διαπόμπευση, το πορνό εκδίκησης
Διάλεξε συμβόλαια μηδενικής ώρας εργασίας, το δίωρο ταξίδι για τη δουλειά,
Και διάλεξε τα ίδια για τα παιδιά σου, απλά χειρότερα, και πνίξε το πόνο σου με άγνωστη δόση ενός άγνωστου ναρκωτικού που φτιάχτηκε σε κάποιου την κουζίνα.
Και μετά.. πάρε μια βαθιά αναπνοή.
Είσαι ένας εθισμένος, οπότε μείνε εθισμένος.
Απλά μείνε εθισμένος σε κάτι άλλο.
Διάλεξε αυτούς που αγαπάς.
Διάλεξε το μέλλον σου.
Διάλεξε ζωή."

Έτσι, ο Ρέντον επιστρέφει μετά από 20 χρόνια στο Εδιμβούργο, με αφορμή το θάνατο της μητέρας του, όπου συναντάει τους παλιούς του φίλους Σπαντ και Σάιμον "Σικ Μπόι", και αναγκάζεται έτσι να ξαναδεί τον εαυτό του πριν 20 χρόνια. Πόσο, αν κι εφόσον, έχει προχωρήσει και αν η ρετσινιά του "τζάνκι", αλλά και των παρελκόμενων του, έχει φύγει από πάνω και από μέσα του. Φυσικά, η κύρια αντιδικία υπάρχει ακόμα με τον Φράνκο Μπέτζι, όπου απέδρασε από την φυλακή που τον αφήσαμε στην πρώτη ταινία και αναζητεί, με κακές προθέσεις, τον Ρέντον, ως τον υπαίτιο για τον εγκλεισμό του. Οι φίλοι επανασυνδέονται μεταξύ νοσταλγίας και παλαιών αντιδικιών και βρίσκουν να μπλεχτούν σε νέες περιπέτειες, στο φόντο της σύγχρονης καθημερινότητας.

Η νοσταλγία της παλιάς ταινίας αλλά και η νέα "αδρεναλίνη" συνδυάζονται με τέτοιο τρόπο, όπου κάθε προκατάληψη για την επιτυχία συνέχισης της ιστορίας 20 χρόνια μετά, μπορεί και αναιρείται, μέσα από τον απαιτούμενο "σεβασμό" στο προηγούμενο έργο- σταθμό, διανθιζόμενο με τις σύγχρονες ανησυχίες του κοινωνικού συνόλου. Φυσικά, αντίστοιχα και η μουσική επένδυση της ταινίας γίνεται με παρόμοια αλληλουχία, όπου χιτ των '60-'70-'80 συνδυάζονται με τους πιο σύγχρονους ηλεκτρονικούς ήχους. Blondie, RUN-DMC, The Young Fathers, Queen και λοιποί, λαμβάνουν αυτή τη φορά τη σκυτάλη να αφηγηθούν την ιστορία του Ρέντον και των φίλων του.

1996-2017

Έτσι, από την καταρρακωμένη κοινωνία της Θάτσερ, βρισκόμαστε στην Μεγάλη Βρετανία που προϊδέαζε το Brexit, την ξενοφοβία και το αβέβαιο παρόν και μέλλον που έχει στηθεί στην Ευρωπαϊκή ήπειρο.

Τι θα μπορέσει, όμως να αναδείξει αυτή τη φορά το Trainspotting 2; Ίσως όχι, ότι σηματοδότησε η πρώτη ταινία για το κυνήγι της νεολαίας για μια καλύτερη ζωή, μέσα από τους πιο σκοτεινούς δρόμους, γιατί η νεολαία, πανευρωπαϊκά ίσως, είναι ήδη εκτεθειμένη σε μία τέτοια κατάσταση.

Μπορεί, όμως να φωτίσει τις μικρές πτυχές της ζωής, που παίρνουμε ως δεδομένες σήμερα, για το τι πάει λάθος στο σύστημα που ζούμε και μας καταπιέζει, σε ευρύτερα ακροατήρια; Αυτό μένει να το δούμε, κι άλλωστε η συμβολή του σε κάτι τέτοιο, γίνεται μόνο από την πλευρά που θέλει να κάνει οποιαδήποτε καλλιτεχνικό δημιούργημα. Του να θίξει, δηλαδή, πράγματα και καταστάσεις, με όποιο τρόπο πιστεύουν πως μπορούν να "κινητοποιήσουν", και από κει κι ύστερα αποτελεί ρόλο ολόκληρης της κοινωνίας τα τοποθετηθεί ως προς αυτά, όταν αφορούν την ίδια της τη ζωή.

 

Πολυμέσα

Προσθήκη σχολίου

Παρακαλούμε, πριν δημοσιεύσετε το σχόλιό σας, έχετε υπόψιν σας τα ακόλουθα:
•Δεν επιτρέπονται τα «greeklish» (ελληνικά με λατινικούς χαρακτήρες) και η γραφή με κεφαλαία (Caps) .
• Κάθε γνώμη είναι σεβαστή, αρκεί να αποφεύγονται ύβρεις, ειρωνείες, ασυνάρτητος λόγος και προσβλητικοί χαρακτηρισμοί, πολύ περισσότερο σε προσωπικό επίπεδο, εναντίον των συνομιλητών ή και των συγγραφέων, με υποτιμητικές προσφωνήσεις, ύβρεις, υπονοούμενα, απειλές, ή χυδαιολογίες.
•Μην δημοσιεύετε άσχετα, με το θέμα, σχόλια.
•Ο κάθε σχολιαστής οφείλει να διατηρεί ένα μόνο όνομα ή ψευδώνυμο, το οποίο αποτελεί και την ταυτότητά του σε κάθε συζήτηση.
Με βάση τα παραπάνω η διαχείριση διατηρεί το δικαίωμα μη δημοσίευσης σχολίων χωρίς καμία άλλη προειδοποίηση.
Προσοχή: 1. Η σελίδα λειτουργεί σε εθελοντική βάση. Τα σχόλια δημοσιεύονται το συντομότερο δυνατόν, μόλις αυτό καταστεί εφικτό.
2. Όσοι και όσες απευθύνονται στη διαχείρηση με απορίες και ερωτήσεις είναι απαραίτητο να αναγράφουν και το e-mail τους για τη δυνατότητα απάντησης.